طرز عمل به آن از اينقرار است كه ساليان ناقصه اسكندر را بگيريم و در دوجا قرار دهيم يكى را بر بيست و هشت تقسيم كنيم و خارج قسمت‌ها را كنار بگذاريم و باقيمانده را به جيجل شمسى داخل كنيم و به مقصود برسيم و بر قسمت ديگر كه در جاى ديگر نوشته‌ايم عدد دوازده را بيفزاييم مجموع را نوزده نوزده طرح كنيم هرچه ماند در جدول جيجل قمر وارد كنيم و مطلوب بدست مىآيد . و پس از آنكه اين دو باقيمانده را هريك به جدول خود داخل كرديم در محل التقاى خانه‌ى مشترك آنها كه دو انگشت كه در دو سطر به حركت بود بهم رسيد روز اول روزه را خواهيم يافت . و اگر با رنگ سياه باشد آن روز در شباط است و اگر با رنگ قرمز ، در آذار خواهد بود . جدولى كه خرانيقون نام دارد مبنى بر جيجل كبير است زيرا در پيش گفتيم كه در آن جدول فصح به همان روزى كه در شهر سريانى است و در ايام هفته است ميرسد و وضع روزه چنان كه بيان شد وابسته به حال فصح است . برخى از اين دسته به همان جيجل كوچك قناعت مىكنند و ساليان ناقص اسكندر را مىگيرند و عدد دوازده را بر آن مىافزايند و مجموع را نوزده نوزده طرح مىكنند و هرچه را باقى ماند در سطر عدد از جدول روزه داخل مىكنند و آنچه را روبروى آن در جدول است برمىگزينند و آن مقدار از آغاز شباط گذشته سپس اول شباط را در آن سال و علامت آن را كه در چه روز به هفته افتاده بدست مىآورند اگر با روزه اوسط موافق بود روز دوشنبه است و آن روزه روزه معدل است و جدول اين است . اين عمل مبنى بر اين بود كه فصح آخرين روز روزه باشد و پيدا كردن صوم اوسط با حساب بدينطريق است كه ساليان ناقصه اسكندر را بگيريم و همواره عدد دوازده را به آن بيفزاييم و نوزده نوزده طرح كرده باقيمانده را در نوزده ضرب كنيم و عدد هفده را بر مجموع مزبور بيفزاييم سپس آن را سى سى طرح كنيم آنچه كمتر از سى ماند صوم اوسط همان است . در پيش گفتيم كه فطر نه از فصح پيش مىافتد و نه با آن مطابق است بلكه